علی ماهرالنقش وب سایت علی ماهرالنقش
10 – فنون مقابله با دعوت کردن
شیطان با این فن در صدد دعوت کردن به باطل (شرک، کفر، بخل، بدعت، اسراف، شهوات، منکرات، …) و سپس رها کردن انسان هست! و با کمک این فن، شیطان تلاش دارد تا بنی آدم را ناسپاس[191]، جهنمی[192]، بدعتگذار[193] و … نماید؛ و نقطه مقابل آن دعوت به حق و حقیقت است![194] بنابراین انسان در این عالم میان انتخاب بهترین و بدترین بودن مخیر گردیده و خداوند متعال در این عالم، بستر را برای بهترین شدن و نیز بدترین شدن مهیا نموده است! فلذا در یک طرف، دعوت خدا و فرستادگانش هست، به سمت حق و حقیقت؛ و در طرف دیگر، دعوت ابلیس و شیاطین و طاغوت است به سمت باطل و جلوههای ظاهری دنیا!
و تنها امید شیطان به آن است که آدمی دعوت خدا را نپذیرد و دعوت او را بپذیرد و اجابت کند و راه را برای ورود شیاطین به قلب آدمی باز کند! برای همین دعوتی مستمر و بدون خستگی به باطل مینماید! و خودش این فن را چنین تبیین میکند! «وَ قالَ الشَّيطانُ لَمَّا قُضِي الْأَمْرُ … وَ ما كانَ لِي عَلَيكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلاَّ أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لي فَلا تَلُومُوني وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ …» (ابراهیم: 22) و شیطان، هنگامی که کار تمام میشود، میگوید: …من بر شما تسلّطی نداشتم، جز اینکه دعوتتان کردم و شما دعوت مرا پذیرفتید! بنابراین، مرا سرزنش نکنید؛ خود را سرزنش کنید!
ما در ادامه به تعدادی از فنون مقابله با این فن شیطان، در سه ساحت شناختی، انگیزشی و رفتاری اشاره خواهیم نمود.
10 -1 – بدل فن دعوت کردن (حیطه شناختی)
یکی از اولین گامهای مقابله با این فن شیطان، شناخت ماهیت و ریشهها و زمینهها و راههای مقابله با دعوت شیطان به بدی است؛ زیرا شناخت و مقابله با ریشهها و علل بروز موضوعات کمک مهمی در مقابله با پدید آمدن آنها میکند؛ بنابراین در اینجا به چند موردش اشاره میکنیم.
10 -1 -1- دعوت کننده به بدی را بشناس
برای بدل زدن به این فن شیطان، شناخت دعوتکنندگان به بدی است؛ همانها که خداوند آنها را اولیاء شیطان و یارانش و حزبش و لشکریان سواره و پیادهاش نامیده است.
و شاخص شناخت ایشان آن است که شيطان انسان را حقيقتاً به معصیت امر میکند و گاهى انسان اين معنا را درك میکند و مىبيند كه انجام بعضى از طاعتها بر او سنگين و او بر بعضى از معاصى ميل دارد و اين، همان «امر شيطان» و وسوسه شيطان است زيرا وسوسه چيزى جز صوت آهسته نيست و شيطان اعمالى را با صوت بسيار آهسته در گوش انسان مىخواند … فلذا کسی که تو را دعوت به معصيت و ترك طاعت کرد نماینده جناب شیطان به حسابش بیاور![195]
10 -2 – بدل فن دعوت کردن (حیطه انگیزشی)
یکی از دیگر از گامهای مقابله با این فن شیطان، تحریک احساسات و ایجاد حب و بغض و ایجاد گرایش و تمایل و ایجاد احساس نیاز و ارزشدهی و ایجاد عاطفه مثبت و نفی عاطفه منفی است! به طوریکه زمینه انگیزشی برای دعوت به حق و حقیقت را به وجود آورد و زمینه انگیزشی برای دعوت به باطل را از بین ببرد! در اینجا به چند مورد از این فنون اشاره مینماییم.
10 -2 -1- بدان که نتیجه اجابت شیطان، آتش است!
ای عزیز سالک بدان که اگر دعوت شیطان را اجابت نمودی، راه حملهاش را بر قلبت هموار کردهای و آن وقت منتظر نتیجه عملت باش؛ چنانچه فرمود: «إِنَّ الشَّيطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يدْعُوا حِزْبَهُ لِيكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعيرِ» (فاطر: 6) البتّه شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن بدانید؛ او فقط حزبش را به این دعوت میکند که اهل آتش سوزان (جهنّم) باشند!
10 -3 – بدل فن دعوت کردن (حیطه رفتاری)
با بهرهگیری از دو دسته بدل (شناختی و انگیزشی) برای این فن شیطان، اکنون به ساحت رفتاری وارد میشویم در ادامه به تعدادی از این بدلها اشاره مینماییم.
10 -3 -1- میان دعوت خدا و شیطان یکی را انتخاب کن!
امام علی ع میفرمایند: «أَيْنَ الْعُقُولُ الْمُسْتَصْبِحَةُ بِمَصَابِيحِ الْهُدَى وَ الْأَبْصَارُ اللَّامِحَةُ إِلَى مَنَارِ التَّقْوَى، أَيْنَ الْقُلُوبُ الَّتِي وُهِبَتْ لِلَّهِ وَ عُوقِدَتْ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ؟ ازْدَحَمُوا عَلَى الْحُطَامِ وَ تَشَاحُّوا عَلَى الْحَرَامِ وَ رُفِعَ لَهُمْ عَلَمُ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ، فَصَرَفُوا عَنِ الْجَنَّةِ وُجُوهَهُمْ وَ أَقْبَلُوا إِلَى النَّارِ بِأَعْمَالِهِمْ، وَ دَعَاهُمْ رَبُّهُمْ فَنَفَرُوا وَ وَلَّوْا، وَ دَعَاهُمُ الشَّيْطَانُ فَاسْتَجَابُوا وَ أَقْبَلُوا.»[196] كجايند خردهايى كه از چراغهاى هدايت روشنى میجستند و كجايند ديدگانى كه به نشانههای پرهيزگارى مینگریستند و كجايند دلهایی كه فقط به خدا تعلق داشتند و به اطاعت و بندگى او پيمان بسته بودند. بر سر متاع بیارزش دنيا ازدحام كردند و براى اندك حرامى با يكديگر به نزاع برخاستند. نشان بهشت و دوزخ برايشان افراخته و نمايان است. ولى از بهشت روى گردانيده، با اعمالشان روى به دوزخ مینهند. پروردگارشان ايشان را فراخواند، برميدند و روى واپس كردند، شيطان آنها را فراخواند، دعوتش را اجابت كرده، روى بهسوی او نمودند.
10 -3 -2- دعوت هر کسی را اجابت نکنید! به خصوص شیطان را!
شیطان خودش گفت که من چنين سلطنتى بر شما نداشتم «إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ» (اسراء: 65)؛ ليكن اين را قبول دارم كه شما را به شرك و گناه دعوت كردم و شما هم بدون هيچ سلطنتى از ناحيه من، دعوتم را پذيرفتيد! «وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي» (ابراهیم: 22) پس اگر ما به شیطان «بله» نگوییم، دعوتش هیچ اثر منفی بر نخواهد داشت، الا ایجاد میل و رغبت![197]
10 -3 -3- دعوت کننده به بدی را طرد کن
پس از شناسایی دعوت کنندگانی که تو را دعوت به باطل مینمایند، آنها را طرد نما.
10 -3 -4- شیطان را دشمن بگیر
در مقابل دعوت شیطان به باطل، تو هم مقابله به مثل نما و او را طرد نما و دشمنش بگیر! چنانچه فرمود: «إِنَّ الشَّيطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يدْعُوا حِزْبَهُ لِيكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعيرِ» (فاطر: 6)
10 -3 -5- از ما انزل الله تبعیت کن
بجای تبعیت از دعوت شیطان، دعوت حق را اجابت نما و از کسانی نباش که اینگونه جواب مرسلین را میدهند: «وَ إِذا قيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما وَجَدْنا عَلَيهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ کانَ الشَّيطانُ يدْعُوهُمْ إِلى عَذابِ السَّعيرِ»[198]
10 -3 -6- دعا کن و از خدا یاری بطلب
ادعیه بسیاری در این موضوع از اولیاء خدا رسید است و از جمله ادعیه زیر:
- دعای امام سجاد ع که عرض میکنند: «پس اى خداوند من، چه كسى است نادانتر از من به رستگارى خويش؟ چه كسى است غافلتر از من به نصيب خود؟ چه كسى است دورتر از من به اصلاح نفس امارهاش به هنگامى كه آن نعمت بىكران تو را در راه معصيتى كه مرا از آن بازداشتهاى تباه مىكنم؟ چه كسى بيش از من در گرداب باطل غوطهور و به بدى گرايندهتر است چون ميان دعوت تو و دعوت شيطان مخيّر آيم و در عين بينايى و هشيارى، نه از روى بىخبرى و فراموشى در پى دعوت او مىروم؟ در حالى كه يقين دارم كه دعوت تو به بهشت نعيم مىانجامد و دعوت شيطان به آتش جحيم.»[199]
- زیارت جامعه کبیره: «فَمَعَكُم مَعَكُم لا مَعَ غَيرِكُم [عَدُوِّکُم]، اِّمَنتُ بِكُم، وَ تَوَلَّيتُ اِّخِرَكُم بِما تَوَلَّيتُ بِهّْ اَوَّلَكُم، وَ بَرِئتُ اِلَى اللهِ عَزَّوَجَلَّ مِن اَعدائِكُم، وَ مِنَ الجِبتِ وَالطّاغوتِ وَ الشَّياطينِ وَ حِزبِهِمُ، اَّلظّالِمينَ لَكُمُ، اَّلجاحِدينَ لِحَقِّكُم، وَ المارِقينَ مِن وِلايَتِكُم، وَ الغاصِبينَ لِاِرثِكُمُ، اَّلشّاكّينَ فيكُمُ، اَّلمُنحَرِفينَ عَنكُم وَ مِن كُلِّ وَليجَةٍ دونَكُم، وَكُلِّ مُطاعٍ سِواكُم، وَ مِنَ الاَئِمَّةِ الَّذينَ يَدعونَ اِلَى النّارِ، فَثَبَّتَنِىَ اللهُ اَبَدًا ما حَيِيتُ عَلىّْ مُوالاتِكُم» و به خاطر عدالتش شما را ظاهر کند و در زمینش متمکّن سازد، پس با شمایم با شما نه با غیر شما، به شما ایمان دارم و دوست دارم آخرین شما را همانگونه که اولین شما را دوست دارم و بیزاری میجویم به درگاه خداوند عزیز و ارجمند، از دشمنانتان و از طاغوت و قدرتهای سرکش و شیاطین و گروههای آنها که بر شما ستم روا داشتند و حقّتان را انکار کردند و از ولایت و سرپرستی شما بیرون رفتند و ارثتان را غصب نمودند و در مورد شما شک نموده و از راهتان منحرف شدند، (و بیزاری میجویم) از هر همدمی غیر از شما و از هر اطاعت شدهای جز شما و از پیشوایانی که به آتش دوزخ دعوت میکنند پس خداوند پیوسته مادامیکه زندهام مرا بر دوستی و محبت و دین شما ثابتقدم بدارد.»
